Početna > Izdanja > Broj 065 > Workshop

Emocije i poslovanje sa drugim kulturama

Emocije su reakcije na one podsticaje iz čovekovog okruženja koje on ocenjuje kao važne, samim tim su i povezane sa čovekovim predispozicijama za uspeh. Pozitivne emocije u poslovanju uglavnom su rezultat uspeha, odnosno ostvarenih ciljeva, dok su negativne emocije rezultat neuspeha, odnosno neostvarenih ciljeva.

Slika 1. Svaka osoba ispoljava emocije bez obzira na kulturu iz koje potiče

Emocije su različite po učestalosti, trajanju i intenzitetu. Što su ciljevi značajniji za pojedinca, emocije su intenzivnije i dugoročnije. Priroda ciljeva varira od kulture do kulture, tako se i emocije različito ispoljavaju. Emotivne reakcije su ne samo bitna odrednica kulture već i važan faktor u poslovnim aktivnostima. U multikulturalnom okruženju emocionalne reakcije se dodatno komplikuju. Negativne emotivne reakcije često mogu biti posledica uslova sa kojima se susrećemo u poslovanju, prethodnog iskustva sa sagovornikom i sl.

Kulturne razlike najčešće mogu da dovedu do negativnih emocionalnih reakcija i do stvaranja stereotipa i predrasuda o određenoj naciji, narodu i kulturi.

Kulturne razlike mogu da se podele u dve grupe: objektivne i subjektivne.

Objektivne kulturne razlike su razlike u jeziku, religiji, političkim i ekonomskim sistemima zemalja.

Subjektivne kulturne razlikeodnose se na vrednosti i verovanja koje imaju pripadnici određene kulture u vezi sa nekim drugima.

Najdominantniji faktor u poslovanju su subjektivne razlike.

Na osnovu subjektivnog stava kulture se dele na one koje gaje individualistički naspram kolektivističkog pristupa poslu, zatim egalitaristički naspram hijerarhijskog itd.

Što je veća kulturna distanca, to je veća verovatnoća da će se stvoriti negativne emocije u poslovanju i komunikaciji. Kulturna distanca stvara utisak osećaja gubitka kontrole i manjka poverenja među ljudima.

Negativne emocije,kao što je strah, nagone osobu da pobegne iz situacije u kojoj se nalazi, isto tako razočaravajuće emocije, kao što je bes, teraju osobu da se više potrudi ili da prilagodi ciljeve.

Slika 2. Osobe sa izraženim egom uglavnom vrše pritisak na druge

Osobe koje često doživljavaju emocije zasnovane na egu (u literaturi poznate kao emocije ličnosti) reagovaće tako što će vršiti pritisak na drugu stranu. S druge strane, osobe koje doživljavaju tzv. međuzavisne emocije u većini slučajeva će težiti prilagođavanju ciljeva, pa će pre doći do dogovora.

Emocije zasnovane na egu odlika su individualističkih kultura, dok su one koje neguju međuzavisnost osobenost kolektivističkih kultura.

Treba napomenuti da isto emocionalno stanje može dovesti do različitih reakcija u različitim kulturama;

tako, na primer, u zapadnim kulturama kada su frustracije bezrazložne, osoba će reagovati sa besom i željom da kazni drugu stranu, dok, recimo, Japanci u istom slučaju neće ispoljavati preteranu agresiju. Kolektivistička društva će mnogo emotivnije reagovati na kršenje normi koje su u vezi sa međusobnim odnosom, nego na one koje su u vezi sa neostvarenim ciljevima.

Kolektivisti, tj. pripadnici kolektivističkog društva, ređe pristupaju agresivnim emocionalnim reakcijama, dok s druge strane, pripadnici individualističkih društava drugačije reaguju, usredsređeni su na ciljeve i emocionalna reakcija je prilagođena tome, pa češće ispoljavaju agresivne emocionalne reakcije.

Interkulturalni poslovi uključuju često poslovne ljude koji su ranije međusobno sarađivali. Zahvaljujući prethodnom iskustvu mogu se steći četiri tipa odnosa:

1.nisko poverenje – nisko nepoverenje;

2.visoko poverenje – nisko nepoverenje;

3.nisko poverenje – visoko nepoverenje;

4.visoko poverenje – visoko nepoverenje.

Kad je prethodno iskustvo okarakterisano kao nisko poverenje – visoko nepoverenje, među akterima su pojačane negativne emocije. Na drugoj strani, poslovni ljudi traže nove zajedničke mogućnosti i prilike, pozitivna atmosfera je poželjnija, a emocionalno zbližavanje je veće. Kod odnosa koji karakterišemo kao visoko poverenje – visoko nepoverenje simultano su prisutne i pozitivne i negativne emocije, dok u situaciji nisko poverenje – nisko nepoverenje osobe su najčešće indiferentne.

Mr Marko Burazor, poslovni konsultant

Članak je deo knjige „Razlike među kulturama (Neverbalna komunikacija na delu II)” u izdanju Draslar Partnera, 2012.

Berza

investicioni fondovi

kursna lista